Bramante

(1444 Monte Asdruvaldo -1514 Rome)

Deze Italiaanse bouwmeester wordt dankzij zijn radicale, heldere en harmonische ontwerpen beschouwd als één van de grootste renaissance architecten. In Milaan, waar op dat moment ook Da Vinci werkzaam is, bouwt hij onder andere het koor van de S. Maria della Grazie. De beroemde kunstenaars discussiëren daar over bouwkunst en beïnvloeden zo elkaars ideeën.

Eind 1499 komt Bramante vanuit Lombardije naar Rome. In de eeuwige stad is hij de artistieke adviseur en architect van paus Julius II (1503-1513). Samen bedenken ze grootse stedenbouwkundige projecten betreffende de herinrichting van Rome. De niet of slechts gedeeltelijk uitgevoerde plannen getuigen van een herwaardering van de stedelijke ruimte.

Julius II besluit de oude Sint-Pieter volledig te vervangen door nieuwbouw van Bramante. De eerzuchtige paus streeft naar de realisatie van een enorme hoofdkerk waarvan het priesterkoor functioneert als gedenkteken voor hem zelf. De bouwactiviteiten zijn onder Bramantes leiding niet ver gevorderd. De architecten die hem opvolgen nemen zijn ontwerp niet over, maar worden wel door hem geïnspireerd.

Deze trap in het Vaticaanse paleis is door Bramante ontworpen.

In opdracht van de paus voert Bramante ook een grote verbouwing uit aan het Vaticaanse paleis. Tussen 1500 en 1504 geeft hij leiding aan de bouw van de kruisgang van de Santa Maria della Pace. Het Spaanse koningshuis is de opdrachtgever van dit door de klassieke oudheid geïnspireerde ontwerp.

Het Tempietto van S. Pietro in Montorio (1502, Rome) is het bekendste gebouw van Bramante. Het ontwerp luidt een nieuwe fase in van de renaissancearchitectuur. Het kleine ronde en op een tempel lijkende gebouwtje bevindt zich in het kloosterhof van de S. Pietro in Montorio. Bramante heeft het herdenkingskapelletje voorzien als kern van een niet gerealiseerde ronde binnenplaats met zuilengang. Een dergelijke relatie tussen architectuur en omringende ruimte is nieuw.

Bramante herstelt met de Tempietto van S. Pietro in Montorio de juiste toepassing van de klassieke bouworde. De Dorische zuilen dragen namelijk een vlak hoofdgestel met metopen en triglieven in plaats van bogen. Het gebouw draagt bij aan de populariteit van de centraalbouw tijdens de renaissance en staat model voor vele andere religieuze gebouwen. Ideeën en ontwerpen van Bramante raken zeer wijd verspreid door de traktaten van Serlio en Palladio. Hierdoor reikt zijn invloed zeer ver. Bramante heeft ook geschilderd.